Alles krijgt een tweede leven
Niet alles wat oud is, hoeft achter glas. Soms wordt een fabriek een creatieve werkplek, een arbeidersbuurt een plein en een oude lamp de blikvanger van een nieuw interieur.
Deze route begint tussen de boeken en kunst van het Eemhuis. Daarna volg je de Eem langs verhalen van voormalige havenarbeiders, de oude Prodentfabriek en de loodsen van Isselt. Via het Soesterkwartier, de wijk waar veel arbeiders van het spoor en de industrie vroeger woonden, keer je terug naar het Eemplein.
Dit ga je zien
Beschrijving
Begin op het Eemplein, voor het Eemhuis. Kijk omhoog naar het gebouw met zijn donkere bakstenen basis, brede trap en drie zilverkleurige volumes die boven het plein uitsteken.
Binnen zitten vier culturele instellingen onder één dak: Bibliotheek Eemland, Kunsthal KAdE, Archief Eemland en Scholen in de Kunst. Het gebouw werd ontworpen door Neutelings Riedijk Architecten en opende in 2014.
Ga naar binnen en neem de grote trap omhoog. De bibliotheek ontvouwt zich over verschillende verdiepingen, met boekenkasten, zitplekken en doorkijkjes door het hele gebouw.
Koffie met uitzichtBovenaan de trap zit een klein koffietentje. Zoek bij de ramen een plek met uitzicht over de Eem, het spoor en de Koppelpoort.
Kijk hoe verschillende kanten van Amersfoort hier bij elkaar komen: de middeleeuwse stadspoort, het water waarover goederen werden aangevoerd, het spoor dat de stad liet groeien en het moderne Eemplein waarop je de route begon.
Winkel zonder museumkaartjeLoop voordat je het Eemhuis verlaat ook de KAdEShop binnen. Daar vind je kunstboeken, tijdschriften, kaarten, sieraden, designartikelen en voorwerpen die aansluiten bij de tentoonstellingen van Kunsthal KAdE. Voor een bezoek aan de shop heb je geen toegangsbewijs voor de kunsthal nodig.
Het Sasje leeft verder
Verlaat het Eemhuis aan de kant van de Eemhaven en loop langs het water. Nog vóór je de brug oversteekt, zie je aan de kade het bronzen beeld van een arbeider met een zware zak op zijn schouders.
Dit is De Sassiaan, gemaakt door Marianne Houtkamp. Het beeld herinnert aan de bewoners van ’t Sasje, een voormalige arbeidersbuurt tussen de binnenstad en Isselt. Veel Sassianen werkten in de haven, bij het spoor of in de fabrieken langs de Eem.
’t Sasje werd vanaf 1873 gebouwd en verdween uiteindelijk om plaats te maken voor het Eemplein en de omliggende nieuwbouw. De laatste woningen werden in 1998 gesloopt.
Kijk vanaf het beeld nog eens terug naar het Eemplein. Probeer je voor te stellen dat hier geen plein, bioscoop en kunsthal stonden, maar eenvoudige woningen en bedrijvigheid langs de haven.
Iets om aan vast te houdenLoop vanaf De Sassiaan verder naar de fiets- en voetgangersbrug over de Eemhaven: Brug ’t Sasje. Aan het hekwerk hangen slotjes met namen, initialen en data.
Het ophangen van slotjes geldt in Amersfoort als een gedoogd gebruik, maar regels en omstandigheden kunnen veranderen. Daarom nodigen we je niet uit om zelf iets aan de brug te bevestigen. Gebruik liever deze pagina.
Loop daarna terug vanaf de brug en volg de route richting De Nieuwe Stad.
Van Prodent naar productieplaats
Je komt nu in De Nieuwe Stad, het voormalige fabrieksterrein van Erdal, vooral bekend van de Prodentfabriek. Hier werden vroeger onder meer schoensmeer, zeep, shampoo en tandpasta gemaakt. Voor veel Amersfoorters was het jarenlang gewoon hun werkplek.
Sinds 2013 krijgt het terrein stap voor stap een nieuw leven. In de oude fabriekshallen en omliggende gebouwen werken nu tientallen bedrijven, ontwerpers, kunstenaars, makers en onderwijsorganisaties. Er wordt nog altijd geproduceerd, alleen rollen er geen tubes tandpasta meer van de band.
Volg de route over de Oliemolenhof en loop tussen de oude fabrieksgebouwen door. Kijk niet alleen naar de grote gevels, maar ook naar oude deuren, leidingen, tegels, roosters en letters. Juist de kleine details verraden waarvoor een gebouw ooit werd gemaakt.
Heel veel van hierOnderweg kom je langs Het Lokaal, gevestigd in twee oude loodsen van de voormalige lijm- en zeepfabriek.
In de schappen liggen producten van lokale en regionale makers: brood, kaas, groenten, dranken, koffie en andere etenswaren. Veel producten komen uit de omgeving. Midden in de winkel bakken De Nieuwe Stadsbakkers hun brood.
Loop gerust even binnen wanneer je niets wilt bestellen. Kijk waar de producten vandaan komen en hoeveel plaatsen uit de omgeving je herkent.
Vraag het een SassiaanIn De Nieuwe Stad kregen voormalige bewoners en werkers van ’t Sasje een eigen ontmoetingsplek. De groep noemt zich de Sassianen en Koppelgasten. Soms tref je hen bij hun honk in het gebied.
Het is geen officiële attractie en er is geen vast bezoektijdstip. Is er iemand aanwezig en staat die open voor een praatje? Dan kan een spontaan gesprek een verhaal opleveren dat je nergens op een informatiebord leest.
Loop daarna verder door De Nieuwe Stad en volg de route richting Isselt.
Een stad die nog niet af is
Je laat De Nieuwe Stad achter je en komt op Isselt. Het verschil is duidelijk: achter je ligt een voormalig fabrieksterrein dat al een nieuwe bestemming kreeg, voor je ligt een bedrijventerrein dat nog volop wordt gebruikt én de komende jaren sterk zal veranderen.
Langs de Eem ontwikkelde zich in de twintigste eeuw een industriegebied dat zowel via het water als via een goederenspoor bereikbaar was. Een deel van die geschiedenis is nog zichtbaar in loodsen, bedrijfspanden, kades en brede verkeerswegen.
Volg de route verder richting de Textielweg.
De loodsen in
Op en rond de Textielweg duik je de loodsen van Isselt in. Hier vind je vintage, meubels, kleding, vinyl, boeken, design en voorwerpen waarvan niemand precies wist dat die nog nodig waren.
De route voert langs Vintage Friends en VINT. Neem bij beide plekken de tijd om rond te kijken. Vintage shoppen draait tenslotte niet om zo snel mogelijk vinden wat je zoekt. Het leukste is juist iets tegenkomen waarnaar je helemaal niet op zoek was.
Even pauzeIn dit deel van Isselt zitten ook verschillende bijzondere plekken om iets te eten of drinken. Onderweg kom je onder andere in de buurt van RAUW en Rock City Brewing.
Hier splitsen de routes
Vanaf dit punt verschillen de wandel- en fietsroute van elkaar.
Ben je te voet? Dan zit het grootste deel van de route erop. Je kunt vanaf Isselt langs de Eem dezelfde route teruglopen richting De Nieuwe Stad en het Eemplein. Wil je nog verder? Dan kun je vanaf het Eemplein gemakkelijk doorlopen naar de historische binnenstad.
Ben je op de fiets? Dan begint hier de extra lus over Isselt. Je fietst verder langs een paar plekken die laten zien hoe verrassend de geschiedenis van dit industriegebied eigenlijk is. Daarna keer je via het Soesterkwartier terug richting het Eemplein.
Een boerderij tussen de industrieAan de Isseltseweg staat de oude Kapelboerderij. De geschiedenis van deze plek gaat terug tot de middeleeuwen.
Kijk om je heen. Tussen bedrijfspanden, loodsen en verkeer vormt de boerderij een onverwachte herinnering aan de tijd voordat Isselt een industriegebied werd.
Waar je eerder zag hoe oude fabrieken een nieuwe functie kregen, zie je hier iets anders: een stukje van het veel oudere landschap dat tussen alle veranderingen is blijven bestaan.
Drie torens uit het waterFiets verder volgens de routekaart naar het Refläkt-gebouw. Na een eeuwenoude boerderij krijg je hier bijna het tegenovergestelde te zien. Het gebouw bestaat uit drie cilindervormige torens die vanuit het water oprijzen en door een driehoekige kern met elkaar verbonden zijn.
Juist dat contrast hoort bij Isselt: een oude boerderij, fabrieksloodsen, vintagewinkels en opvallende moderne architectuur kunnen hier op korte afstand van elkaar staan.
Van werken naar wonen
Na de industrie van Isselt verandert het decor opnieuw. Volg de fietsroute richting de Noordewierweg en het Soesterkwartier.
Je rijdt nu de wijk binnen waar vroeger veel mensen woonden die werkten bij het spoor en de industrie die je onderweg hebt gezien.
Het Soesterkwartier groeide sterk door de komst van het spoor, de Wagenwerkplaats en de industrie rond de Eem. Ten noorden van het spoor werden betaalbare woningen gebouwd voor spoorwegpersoneel en fabrieksarbeiders.
Kijk onderweg naar de huizen en straten om je heen. De fabrieken en werkplaatsen lagen ergens anders, maar het dagelijks leven dat daarbij hoorde speelde zich hier af.
Volg de route door het Soesterkwartier en over de Noordewierweg richting het centrum.
Terug naar het Eemplein
Via het oostelijke deel van het Soesterkwartier kom je uiteindelijk weer uit bij het Eemplein.
Hier begon je tussen boeken, kunst en moderne architectuur. Daarna volgde je de Eem langs een verdwenen arbeidersbuurt, een oude fabriek, nieuwe makers en de loodsen van Isselt.
Onderweg kreeg bijna alles een tweede betekenis: een fabriek werd een stadsgebied, een arbeidersbeeld werd een geheugensteun en spullen uit een loods kregen een nieuw leven.
Vanaf het Eemplein kun je je route afsluiten waar je begon, of de Eem oversteken en verdergaan naar de historische binnenstad van Amersfoort.