Ontmoet drie generaties Withoos bij Museum Flehite

Tessa Vosskühler

Negentig werken. Drie generaties. Een samensmelting van zeventiende-eeuwse schilderkunst en eigentijdse fotografie. Museum Flehite komt met een tentoonstelling die het verhaal vertelt van kunstenaarsfamilie Withoos. Fotograaf Hans Withoos is een nazaat van de Amersfoortse meesterschilder Mathias Withoos en giet zijn stillevens en landschappen in een nieuwe vorm. 

In Ander Licht op Withoos komen drie generaties Withoos samen op een manier die voor mij even ongedwongen als verrassend aanvoelt. 

Zaaloverzicht met werken van Mathias Withoos

Het leven van de zeventiende-eeuwse Mathias Withoos stond in het teken van het protestantse geloof. Zo ook zijn werk. Mystiek en aardsheid vinden elkaar in surrealistische vanitasschilderijen, (bos)stillevens, landschappen en lusthoven. De fijne schilderstijl doet zo werkelijk aan dat ik het gevoel heb dat ik zo de droomachtige wereld in kan stappen.

Dit geldt ook voor de fotografische schilderijen van nazaat Hans Withoos. Het zijn kleurrijke en levendige herinterpretaties van de werken van zijn voorvader en diens kinderen Pieter, Johannes (Jan), Alida en Frans Withoos. 

Op de scheidslijn tussen werkelijkheid en fantasie

Mathias’ werk is met extreme precisie geschilderd en zit vol details. Ieder detail is met aandacht gepositioneerd en draagt bij aan het verhaal dat verteld wordt.

Bezoekers kijkend naar een aantal werken waarin Italiaanse invloeden te zien zijnLinks werken van Mathias, rechts een werk van Hans

Nadat Mathias twee jaar in Rome doorbrengt voor scholing, zie je ineens Italiaanse beelden en sokkels verschijnen in zijn schilderkunst. Hij plaatst het artistieke werk van anderen in een zelf vormgegeven voorstelling om zijn verhaal kracht bij te zetten. Ik raak betoverd door de manier waarop Mathias ingrijpt in de werkelijkheid. Zo speelt hij op de scheidslijn tussen werkelijkheid en fantasie.

Schilderij van havenstad met in de voorgrond een model op een stoel die melk in zee giet.Making Milky Waves (2020), Hans Withoos

Dit talent zie ik ook terug bij Hans. Hij leent bijvoorbeeld het Melkmeisje van Vermeer en brengt haar tot leven. Het gefotografeerde model wordt in de voorgrond van Mathias’ havenschilderij geplaatst, wat een vervreemdend effect oplevert. Ze kijkt recht in de camera met een krachtige blik en brengt een andere boodschap dan het origineel. She’s in control!

Symboliek en vergankelijkheid 

De schilderwerken van Mathias zitten vol symboliek. Symboliek die in de 17e eeuw tot de algemene kennis behoorde. Voor mij draagt de symboliek juist bij aan het mysterieuze karakter van de werken. De betekenis achter de elementen zijn als puzzelstukjes die samen een volledig beeld schetsen.

Vanitas schilderijen met bloemen en lichte hemellucht. Twee bezoekers in de voorgrond.Vanitasschilderijen van Mathias

Vanitasschilerijen zijn hier een voorbeeld van. Ze waarschuwden de kijker voor de vergankelijkheid van dingen. Je kon toegeven aan de lusten van het aardse leven. Rijkdom en macht nastreven, luxe bezittingen verzamelen. Ver zou dit je echter niet brengen, want wanneer je stierf zou alles verloren gaan. Beter kon je een goed leven lijden om zo een plekje in de hemel te veroveren.

De lichte hemelluchten verwijzen naar het leven na de dood en staan duidelijk in contrast met de vaak donkere voorgronden, waarin aardse objecten te zien zijn. Het muziekboek vertelt je dat zodra de noten gespeeld zijn, deze opgaan in het niets. Ze zijn niet van blijvende betekenis. Overal zijn verwelkte bloemen en afstervende bomen te spotten. Zoals het bekende versje zegt: "Rozen verwelken en schepen vergaan". 

Vanitas vanuit een hedendaags perspectief

Werk van Hans Withoos met een groep uitbundige modellen rond een grote tafel met eten.Fotografisch schilderwerk van Hans

Waar in het werk van Mathias altijd de zware boodschap van vergankelijkheid zichtbaar is, mag er in het werk van Hans Withoos opgelucht adem gehaald worden. Hoewel de vanitas symboliek nog altijd herkenbaar is, hoeven de modellen in zijn werk niet te vrezen voor een zondig bestaan. De vergankelijk wordt benaderd vanuit een hedendaags perspectief. Je moét niet goed leven, zodat je in de hemel terecht komt. Je mag goed leven, omdat de korte tijd die we hier doorbrengen ons eigen is.

Strijden voor identiteit

Werk van Hans Withoos met een zwarte vrouw die voor de helft bedekt is met gele bloemblaadjes.

Deze boodschap komt terug in Hans’ serie Hedendaagse strijders. Een combinatie van fotografische schilderwerken en paspoppen die de meest artistieke outfits en hoofdtooien dragen. De prints in de stoffen zijn een knipoog naar het schilderwerk van zijn voorvader. Diversiteit, inclusiviteit en identiteit staan centraal. De esthetiek springt van de doeken en de modellen staan volledig in hun kracht. Ik raak helemaal geïnspireerd!

Rij met paspoppen die artistieke, kleurige kleding dragen met prints uit het werk van Mathias Withoos.

Geloof me, de tentoonstelling Ander Licht op Withoos ‐ drie generaties Withoos wil je gezien hebben! Ook tof om te gaan kijken samen met je ouders/kinderen, omdat de tentoonstelling verschillende generaties samenbrengt. Te bewonderen tot en met 11 september bij Museum Flehite.

Plan je bezoek